Şanzıman aşırı ısındığında araç çoğu zaman bir süre daha yürümeye devam eder ve bu durum sürücüye “idare eder” hissi verir. Oysa ısınan şanzıman yağı hızla özelliğini kaybeder, iç parçalar sürtünmeye açık kalır ve küçük bir sorun kısa sürede büyük bir onarıma dönüşebilir. Yolda böyle bir belirtiyle karşılaşınca doğru karar vermek, hem aracı hem de bütçeyi korur.
Aşırı ısınmanın belirtileri nelerdir?
En sık görülen işaret gösterge panelindeki şanzıman sıcaklık uyarısıdır. Bazı araçlarda bu uyarı yalnızca bir ikaz lambası olarak çıkar. Bunun dışında yanık kokusu, vites geçişlerinde sertleşme veya gecikme, gaza basıldığında devrin yükselip aracın hızlanmaması, motor ışığının yanması ve araç acil durum moduna geçtiği için vitesin tek kademede kalması dikkat edilmesi gereken belirtilerdir. Kaputun altından ya da aracın altından gelen keskin koku genellikle yağın yandığını gösterir.
Sürmeye devam etmek neden risklidir?
Şanzıman yağı hem yağlama hem soğutma hem de hidrolik basınç görevi görür. Aşırı sıcakta yağ inceleşir, oksitlenir ve koyulaşarak kanalları tıkayabilir. Debriyaj balataları kayar, contalar sertleşip sızdırmaya başlar, otomatik şanzımanlarda tork konvertörü ve valf gövdesi zarar görür. Bu hasarlar birikimlidir; birkaç kilometrelik fazladan sürüş bile şanzımanın tamir edilebilir durumdan komple değişime geçmesine neden olabilir. Ayrıca yolda ani vites kaybı yaşanması, özellikle yokuşta veya yüksek hızda güvenlik sorunu yaratır.
Uyarı geldiğinde ne yapılmalı?
Önce güvenli bir yere, mümkünse düz bir zemine çekip aracı durdurun. Vitesi boşa veya park konumuna alın, motoru çalışır halde bırakıp birkaç dakika rölantide bekletmek bazı araçlarda soğutmaya yardımcı olabilir, ancak ikaz sürüyorsa motoru kapatın. Sıcak şanzıman ve yağ yanık riski taşıdığı için kaputu açarken dikkatli olun. Soğuduktan sonra, yağ seviyesini kontrol edilebilen araçlarda çubukla bakın; seviye düşükse veya yağ yanık kokuyorsa aracı çalıştırmayın. Sızıntı olan araçta ilave yağla yola devam etmek kalıcı çözüm değildir.
Çekici ne zaman çağrılmalı?
Uyarı lambası soğuma sonrası da yanıyorsa, araç vites atlamıyor veya ilerlemiyorsa, yerde kırmızı ya da kahverengi yağ lekesi görüyorsanız çekici çağırmak en güvenli seçenektir. Çekiciye aracın şanzıman tipini ve çekiş sistemini söylemek önemlidir. Önden çekişli araçlar genellikle ön tekerlekleri havada kalacak biçimde, dört çeker modeller ise tüm tekerlekler yerden kalkacak şekilde, yani platformlu taşıma ile götürülmelidir. Böylece şanzıman dönmeden taşınır ve ek hasar oluşmaz.
Şanzıman ısınması ciddiye alınması gereken bir uyarıdır. Durmak, soğumasını beklemek ve gerekirse aracı platformla servise ulaştırmak, çoğu zaman yola devam etmenin getireceği masraftan çok daha ucuza gelir.